Tijdens deze burgerdialoog kwamen burgers, ervaringsdeskundigen, hulpverleners en organisaties samen om ons samen te buigen over het belang van naasten in de geestelijke gezondheidszorg.
Centraal stond de vraag hoe zorg kan gedeeld worden: niet alleen voor de persoon met de psychische kwetsbaarheid, maar ook voor diens omgeving.
Geboeid luisterden we om te beginnen naar het verhaal van 3 inspirerende praktijken.
Covias
Covias biedt geestelijke gezondheidszorg in de regio Noord-West-Vlaanderen. Zij werken volgens de trialoog van cliënt, naasten en hulpverleners. Hun aanbod bestaat uit ambulante hulp, buurtgerichte activiteiten, arbeidsprojecten, aanklampende zorg en de ondersteuning van informele netwerken. De RaConti-avonden en Open Dialogue-principes zorgen voor gelijkwaardig luisteren en betrokkenheid van naasten.
El Camino
Ook bij El Camino in Bekegem werkt men volgens de principes van Open Dialogue. Maandelijks vindt er rond een vuur een Open Kring plaats, waar mensen met ervaring van psychose, naasten en hulpverleners gelijkwaardig in gesprek gaan. De basisidee is: “being with and doing with”. Er wordt ook gewerkt aan de oprichting van een eerste Belgisch Soteriahuis in Assebroek. Dit wordt een huiselijke, veilige plek voor mensen in psychose, met nabijheid van hulpverleners en naasten.
Similes
Tenslotte werd ook de werking van Similes belicht. Deze organisatie werkt reeds 50 jaar voor naasten van mensen met psychische problemen. Men zet sterk in op de triade en pleit systematisch voor het betrekken van naasten vanaf het begin van een zorgtraject. Naast info en vorming biedt Similes ook lotgenotencontact aan, een luisterlijn en ontspannende activiteiten. De eenvoudige vraag “wat heb je nodig?” aan mantelzorgers is hier essentieel. Te vaak zitten ze vast in het zorgen, waardoor ze vergeten ook voor zichzelf hulp te zoeken.
Getuigenissen
In de namiddag gingen we in kleine groepjes dieper in op deze getuigenissen. Het werd een boeiende verdieping waaruit enkele rode draden kwamen boven drijven. We stelden vast dat er veel onmacht heerst, op alle niveaus: zowel bij de hulpverleners, vrijwilligers alsook bij naasten. Die onmacht vraagt ondersteuning en erkenning. Sleutelprincipes hierbij zijn gelijkwaardigheid en luisteren. Heel vaak levert dat al een mooie, diepgaande communicatie op.
Naasten en familie
Belangrijk is dat er systemisch gedacht wordt. Kwetsbaarheid is geen individuele eigenschap, ze moet maatschappelijk bekeken worden: hoe functioneren we als samenleving? Welk effect heeft dat op mensen? Mensen met bijzonder gedrag zijn “symptoomdragers”. Maar ook hun naasten hebben hun geschiedenis, hun eigen beperkte draagkracht. Het is belangrijk ook hierbij stil te staan. Zeker kinderen verdienen structurele aandacht. Algemeen heerst de overtuiging dat netwerkoverleg en open dialoog al veel kunnen betekenen, zelfs bij wachttijden.
De inzichten die we hier hoorden sluiten perfect aan bij de vier principes van verbindende zorg die onze werkgroep eerder formuleerde. Met een warm gevoel sloten we deze dag af, vastbesloten om deze inzichten verder te verspreiden, goede praktijken zichtbaar te maken en om ons te blijven verzetten tegen politieke keuzes die goede zorg bedreigen.