Burgers, ervaringsdeskundigen, hulpverleners en organisaties kwamen op 28 november 2025 samen om te spreken over het belang van naasten in de geestelijke gezondheidszorg. Centraal stond de vraag hoe zorg kan gedeeld worden: niet alleen voor de persoon met psychische kwetsbaarheid, maar ook voor diens omgeving.
We worden warm ontvangen in buurthuis De Wissel. Het buurthuis ligt tussen 2 sociale woonbuurten aan de rand van Brugge. Het is een gastvrije plek voor buurtbewoners, ook voor hen met psychische kwetsbaarheid.
3 inspirerende praktijken stellen zich voor
Covias
- Biedt geestelijke gezondheidszorg in de regio Noord-West-Vlaanderen.
- Werkt volgens de trialoog: cliënt, naasten en hulpverleners samen.
- Aanbod: mobiele hulp, buurtgerichte activiteiten, arbeidsprojecten, aanklampende zorg, ondersteuning van informele netwerken bv. via RaConti-avonden
- Zet met Open Dialogue-principes in op gelijkwaardig luisteren en betrekken en ondersteunen van naasten.
El Camino
- Werkt volgens de principes van Open Dialogue.
- Organiseert maandelijkse Open Kring rond een vuur, waar mensen met ervaring van psychose, naasten en hulpverleners gelijkwaardig in gesprek gaan.
- Werkt aan oprichting van het eerste Belgische Soteriahuis in Assebroek: een huiselijke, veilige plek voor mensen in psychose, met nabijheid van hulpverleners en naasten. Vertrekt vanuit being with and doing with: samenleven en samen doen.
Similes
- Al 50 jaar organisatie voor naasten van mensen met psychische problemen.
- 10 medewerkers en 175 vrijwilligers.
- Biedt lotgenotencontact, luisterlijn, ontspannende activiteiten, informatie en vorming.
- Zet sterk in op de triade: pleiten voor het betrekken van naasten vanaf het begin van een zorgtraject.
In gesprek met de inspirerende praktijken
Volgende thema’s komen aan bod:
- Bereik van mensen met migratieachtergrond: taboes rond psychische kwetsbaarheid maken contact moeilijk. Emoties vormen vaak een betere ingang dan problemen.
- Project Magie (Oostende): voorbeeld van kwetsbaarheid als kracht, met ervaringsdeskundigen uit de wijk.
- Naasten opsporen: vaak zijn er wel betrokkenen, maar ze worden niet gezien. Signalen van poetshulp, scholen of vrijwilligers kunnen belangrijk zijn. Ook deze naasten verdienen ondersteuning.
- Vanuit de GGZ aanwezig zijn in buurten: stimuleert participatie en zorg voor elkaar. Werkt versterkend en destigmatiserend.
- Kinderen: vaak vergeten groep in gezinnen met psychische kwetsbaarheid. Nood aan standaard “kindreflex” in zorg.
- Wachtlijsten vermijden: Covias organiseert netwerkoverleg bij aanmelding, zodat er meteen stappen gezet worden met de omgeving.
- Opname in ziekenhuis: vaak breukmoment, omdat samenwerking met naasten en andere hulpverlening ontbreekt.
- Bewindvoering: risico op beslissingen zonder respect voor noden van de persoon. Vorming en begeleiding nodig.
Groepsgesprekken
We vertrekken van ervaringen die ons geraakt hebben rond het thema van zorgen met en voor naasten. Om te verkennen wat dit kan betekenen voor de organisatie van de zorg.
Groep 1
- Ervaringsdeskundige getuigt over ouders die geïsoleerd raken met hun zoon in psychose.
- Belang van open dialoog en steun voor hulpverleners die onmacht ervaren.
- Zelfzorg voor naasten én hulpverleners is cruciaal, maar mag niet leiden tot “zoek het zelf maar uit”.
- Lotgenotencontact biedt erkenning en perspectief.
- Pleidooi voor een zorgmodel dat vertrekt vanuit luisteren en verbinding, niet vanuit probleemdefinitie door hulpverlener.
Groep 2
- Omgaan met machteloosheid ook hier belangrijk thema
- Gelijkwaardigheid als grondhouding: luisteren zonder oordeel, aandacht voor kleine dingen.
- Kwetsbaarheid niet als individueel defect zien
- Pleidooi voor systemisch denken: ook zorg voor en door naasten, context
- Mantelzorgers zitten vaak zo vast in het zorgen dat ze hulp voor zichzelf niet kunnen aannemen. De vraag “wat heb je nodig?” is essentieel.
We trekken samen besluiten
- Onmacht is aanwezig bij alle betrokkenen en vraagt erkenning en ondersteuning.
- Gelijkwaardigheid en luisteren zijn sleutelprincipes.
- Systemisch denken: kwetsbaarheid niet enkel individueel, maar ook maatschappelijk bekijken.
- Kinderen verdienen structurele aandacht.
- Netwerkoverleg met open dialoog kan al veel betekenen, zelfs bij wachttijden.
- Samenkomsten zoals deze versterken de beweging naar een andere GGZ en bouwen nieuwe connecties.
Betekenis voor Hart boven Hard werkgroep Zorg om zorg
- De inzichten sluiten aan bij de vier principes van verbindende zorg die we eerder formuleerden in burgerdialogen:
- Persoonsgericht, aandacht voor de hele mens.
- Warme, gelijkwaardige relaties.
- Betrokken op leefsituatie en netwerk.
- Gericht op volwaardige deelname aan de samenleving.
- De werkgroep wil deze inzichten verder verspreiden, goede praktijken zichtbaar maken en zich blijven verzetten tegen politieke keuzes die goede zorg bedreigen.
Bedankt aan de lokale groep Hart boven Hard Brugge voor de fijne samenwerking!
Het uitgebreide verslag van deze dag kan je hier lezen.
Wil je op de hoogte blijven? Wil je meedoen?
Contacteer ons via zorgomzorg@hartbovenhard.be